محبت ومهرورزی وموانع آنها

دروغ گويي و عدم صداقت و درستي يكي ديگر از موانع محبت و مهرورزي

كتابهاي روان شناختي فلسفي و مذهبي پر از هشدارهاي در خصوص صداقت و راستگويي و درستگاري است، و متذكر شده اند كه روابط سالم همراه با عشق ، مهر و محبت در سايه صداقت و حقيقت رشد مي يابد و جاويدان مي مانند. دروغ گويي نقطه مقابل صداقت است.

هر چند تعريف صداقت معين و مشخص است ، اين واقعيت وجود دارد كه نداشتن صداقت و ناراستي يكي از عوامل اصلي شكست پيوندهاست پيوندهايي همراه با محبت و مهرورزي كه انسانها را بهم نزديك مي سازد.  بي صداقتي خانواده ها را از هم پاشيده، دوستان را واداشته است كه به ديگري آسيب جسماني وارد آورند. كسب و كار و تجارتها نابود شده، دولتها را به ورطة نابودي كشيده شده و بين ملتها خونين نبردها را بوجود آورده لاست. از دروغ در تمامي اديان به عنوان عملي زشت و؟؟؟ نام برده شده است. كلمه دروغ بصورت سخن باز است، گفتاري كه حقيت نداشته باشد، ضرر است تعريف شده است.

دروغ در واژه هاي مترادف آن در زبان عربي ، از قبيل كذب، افترا، افك، بتان و زور و به معناي خبر مخالف با واقع بكار مي روند. بطور كلي مخالف با واقع معناي تمامي واژه هاست.

در فطرت انسانها حس اعتماد داشتن به ديگران و باور داشتن آنها بصورت يك نياز اساسي مطرح است. اگر روزي فكر كنيم انساني نباشد كه بتوانيم به صداقت ، راستي و درستي آن اعتماد كنيم ديوانه مي شويم. بوسيلة اعتماد است كه نظام ارزشهاي ما رشد مي كند و دگرگون مي شود. با امنيت و اطمينان خاطر حاصل از اعتماد و صداقت به دوستان و اطرافيان خود است كه مي توانيم روابطي مهرآميز برقرار كرد. در سايه صداقت و درستي حلقه هاي محبت و مهروري روز به روز محكم تر مي شود. در مقابل اين سخنان دروغ گويي است كه آفتي بزرگ براي اين روابط محسوب مي شود.

تنها در سايه حقيقت است كه مي توان امن بود. تنها حقيقت است كه مي تواند اعتماد كه ضرورت لازم در پيوندهاي بادوام را، براي ما ارمغان آورد تنها حقيقت، كه گاه دردناك نيز هست، مي تواند فضايي امن از وحدت و بالندگي بيافريند. مسلماً حقيقت، كامل و تمام دشوار است. اما حقيقت در اين پيوندي مهر آميزي جاي دارد و بدون آن اعتماد ناممكن است. جايي كه اعتمادي وجود ندارد عشقي هم به چشم نمي خورد.

در صورت نادرستي و بيان نكردن حقيقت و دروغ گفتن، ترديدهايي خلق مي گردند كه تداوم عشق و اعتماد را زير نفوذ قرار مي دهند. اعتقاد شكسته مي شود و نظام باورهاي ما مورد تهديد قرار مي گيرد و زخم نفوذ ناپذيري بر چهرة آسيب پذير ما در آينده مي گذرد.

نمونه هايي از بي صداقتي در هر بخشي از جامعه و بر هر سطحي از روابط متقابل حكم فرماست. بي صداقتي را مي توان در عادي ترين روابط و در پيچيده ترين سياستهاي بين المللي ديده در تمامي اديان الهي از دروغ بعنوان عملي ؟؟؟ و زشت ياد شده است در قرآن كريم نيز آيات فراواني براي دروغ ، علل و نتايج آن آمده است كه تنها به چند مورد از آن اكتفاء مي كنم:

« در دلهايشان مرضي است ؛ و خدا بر ؟؟؟ افزود؛ و به سزاي آنچه به دروغ مي گفتند، عذابي دردناك در پيش خواهند داشت».    سوره بقره آيه 10

« ببين چگونه به خود دروغ مي گويند» سوره انعام آيه 24

« در نتيجه، به سزاي آنكه با خدا خلف وعده كردند و از آن روي كه دروغ مي گفتند، در دلهايشان تا روزي كه او را ديدار مي كنند پيامدهاي نفاق را باقي مي گذارد». سوره توبه 77

« تنها كساني دروغ پردازي مي كنند كه به آيات خدا ايمان ندارند و آنان خود دروغگويند» . سوره نحل -105

« اي كساني كه ايمان آورده ايد چرا چيزي مي گوييد كه انجام نمي دهيد؟» سوره صف – 2

« نزد خدا سخت ناپسند است كه چيزي را بگوئيد و انجام ندهيد» سوره ص – 3

گفته اند در قرن چهارم پيش از ميلاد، ديوژن ، به جست و جوي انساني با صدا؟؟؟؟؟ پرداخت در حاليكه در روشنايي روز چراغي در دست داشت، به همه جا سر كشيد تا كه شايد انساني صادق و راستگو و درستكار بيابد؛ اما نيفت دروغ داراي ؟؟؟؟ اجتماعي و يادگيري است. پايه گذاري اين لغزش و خوي ناپسند از همان دوران كودكي است. علل دروغ گويي ، شامل عقل دروني و بيروني است كه هر كدام خود داراي تقسيماتي است . عمل زشت دروغ، بيناري دروغ گويي مفاسد و زيانهاي دارد كه برخي از آنها به فرد است و در اين جهان و سراي آخرت دامن گير او مي شود، برخي از آن جهت كه فرد را اجتماع زندگي مي كند تأمل بررسي است كه يكي از آنها ؟؟؟؟؟ و عدم ايجاد روابط مهر آميز و با محبت است، دروغ گفتن تنها به لفظ و گفتاري از دهان بيرون مي آيد محدود نمي شود بلكه ممكن است به شيوه هاي ديگري همانند اشاره كردن با سر ، دست و چشم و نوشتن و نقاشي كردن و ظاهر عملي كه به غير واقع بيانجامد، ادا شود.

اثرات دروغ بسيار بيشتر از خود دروغ مي باشد. حتي بي اهميت ترين دروغها اثري پايدار بر خود فرد و فرد مقابل و نظام اعتقادي او بر جاي مي گذارند. بنابراين دروغ، حتي يك دروغ كوچك مصلحت آميز، مي تواند مسئول شمار نامحدودي از آثار احتمالي بررفتار انسان باشد. انشعابات يك دروغ با گفتن آن به پايان نمي رسد. حديث امام باقر(ع) : « كان علي بن الحسين يقول لولده: اتقوالكذب: الصغير منه و الكبير في كل جد و هزل؛ فان الرجل ادا كذب في الصغير اجترا علي الكبير.    الجار 72/235 

امام سجاد(ع) همواره به فرزنداش مي فرمود: در هر سخن جدي و شوخي اتز دروغ خرد و كلان بپرهيزيد، زيرا آدمي اگر در امور ناچيز و پيش پا افتاده دروغ گويد، به دروغ گفتن در امور مهم نيز جسارت مي يابد.

دروغ چه در كودك و چه در بزرگسالي حاكي از يك ناامني دروني است و گوياي اين مطلب است كه فرد در وضعي نامطئن قرار دارد، شخصين موقيعتش در خطر است و تنها از راه دروغ مي تواند به آرامش برسد.

انواع گوناگوني از قريب و دروغ در روابط شخصي وجود دارد كه بعضي ها مخرب تر و زيان آور ترند كه چند نمونه از آن در زير اشاره مي شود. 1- دروغ نيك خواهانه يا خير انديشانه

فردي از ساعت 2 الي  7 بعدازظهر در انتظار تلفن زدن شما ؟؟؟ برده است. از شدت خشم ديوانه است اما هنگاميكه شما به وي تلفن مي زنيد و مي گوييد: « اوه ، متأسفانه ، معذرت مي خواهم». با آرامش پاسخ مي دهد: « عيبي ندارد» . همه ي ما درگير چنين دروغ هايي بوده ايم. دلمان مي خواهد به ديگران بگوئيم چه احساسي درباره شان داريم ولي جرأت نم كنيم.

« از پالتوي تازه من خوشت مياد؟» با آنكه از آن متنفر هستيم لبخند مي زنيم و مي گوئيم « او ... بله، خيلي قشنگه، واقعاً بهت مياد». موارد مشابه فراوان ديگري نيز؟؟؟ مشاهده مي گردد.

2- دروغ استادانه دروغي است كه بكار مي گيريم تا كارها را در مسير آسايش خويش قرار دهيم. ما حقيقت را براي رفاه خود استادانه دستكاري مي كنيم.

3-  دروغ هايي غير شخصي ، مانند دروغ هايي را كه دربارة ماليات بر در آمد و حسابهاي خود مي گوئيم. زير سبيلي در كردن ميدانيم و اين احساس را داريم كه به هر حال همة آدمهاي ديگر هم همين كار را مي كنند. دروغ و دروغ گفتن آن قدر بنظرمان جزيي و بي اهميت مي آيد كه بخود اطمينان خاطر مي بخشيم كه به هيچ كس آسيبي نخواهد رسيد.

4- دروغي كه دربارة وضعيت و حال خود مي گوئيم، براي محكم كردن ساختمان « من » بكار مي گيريم و با بازي « من بهتر بلدم» ديگران را تحت تأثير قرار مي دهيم. هر كاري كه ديگران موفق به انجام دادنش بوده اند در برابر كار بهتر ما بي رنگ است.

موارد ياد شده تنها چند نمونه از دروغهاي طبقه بندي شده اند. افزون بر اينها مي توان از دروغ گفتن براي رفع رجوع كردن كارها و توطئه چيدن و خيانت كردن و هزاران كارهاي ديگر را نام برد.

با فريفتن خود به هر نحو نتيجه گيري مي كنيم كه از موقعيتي قرار داريم كه مجاز به گفتن دروغ هستيم در حاليكه همواره از تصور دروغ شنيدن از سوي ديگران رنجيده  خاطر مي شويم. شايد ناراستي و بي صداقتي در آن لحظه عواقبي  برايمان ندانسته باشد اما بيشتر اوقات اين نكته را مد نظر نمي گيريم كه ديگران نيز همان احساس را در فريب خوردگي خواهند داشت، كه ما داريم. افزودن براين در دروغ گفتن هميشه عاملي از خطر كردن وجود دارد و آن اين است كه هر لحظه ممكن است دروغ ما افشاء شود. بنابراين فرد فريبكار همواره بايستي محتاطانه سوابقي از دروغ ها را در ذهن خويش نگاه دارد كه با گذشت زمان ناگزير خواهد شد دروغي را با دروغهاي بيشتر و بيشتر توضيح دهد يا توصيه كند/ گفته اند كه دروغگويان بايستي حافظة بسيار خوبي داشته باشند، چرا كه اگر يك بار مچشان باز شود، براي هميشه اعتبار گفته هايشان زير سئوال خواهد رفت.

حضرت امام صادق(ع) فرمود كه: « از جمله چيزهايي كه خداي تعالي بر دروغگو گمانسته است فراموشي است».  و از اين نسبت است كه مشهور شده است دروغگو حافظه ندارد.

درمان دروغ گويي از دو راه صورت مي گيرد، تفكر و ديگر از عملي ، كه هر چه سن پائين تر باشد درمان راحتر است.

در مقايسه اسلامي نيز در مورد دروغ و عواقب آن صحبتهاي بسيار فراواني ارائه شده است، دروغ از جمله گناهان كبيره، بلكه زشت ترين گناهان و؟؟؟ آنها است. صفتي است كه انسان را در ديده ها خوار، و در نظرها بي ارزش مي سازد و سرماية خجالت و شرمندگي  باعث دل شكستگي و رنج و ندوه مي گردد. سبب و اساس ريختن آبرو در نظر خلق خدا و باعث سياه رويي دنيا و آخرت است و آيات جهت مطالعه و اطلاعات بيشتر به آدرس اينترنتي زير مراجعه فرمائيد، در خدمت اين صفت بسيار و احاديث در نكوهش آن بي شمار است.

http://WWW.andisheqom.Com/page.php?pg=razael&idVeiw=27&level=4&suoid=27

همچنين در آدرس اينترنتي زير نيز مطالب فراواني در مورد عمل زشت و ؟؟؟ دروغ كه مانع ايجاد محبت و مهرورزي است ارائه شده است.

http:///WWW.imamjanad.Net/htm/fair/library/akhlaghiensan%20bamoht/17.htm

منابع:

·        قرآن مجيد

·        كتاب همه را دوست دارم و آنان نيز .... ؟! تأليف لئوبوسكاليا ترجمه زهره فتوحي. تهران نشر خاتون – چاپ سوم 1373.

·        فرهنگ عميد: تأليف حسن عميد، انتشارات اميركبير ، تهران ، 1381

·        پايان نامه فاطمه ؟؟ عظيمي فر با عنوان كليد گناهان. مدرسه علميه نرجس (س)- با آدرس اينترنتي ....

·        منابع اينترنتي ذكر شده در متن